تماس با ما   صفحه اصلي   نقشه سایت   انگليسي   العربيه   اردو  
نسخه چاپي

توصیف منشور توسعه فرهنگ قرآنی


 منشور توسعه فرهنگ قرآنی در سه محور اصلی زیر تنظیم شده است:
1. اهداف منشور
2. سیاست‌ها و راهبردهای توسعه فرهنگ قرآنی
3. شورای توسعه فرهنگ قرآنی
 
اهداف منشور توسعه فرهنگ قرآنی
اهداف منشور توسعه فرهنگ قرآنی در ماده 2 منشور آمده است. این اهداف مشتمل بر 8 عنوان (بند) در قالب اهداف کیفی و با توجه به سه رویکرد اساسی تنظیم شده است.
رویکرد اول: ارتقای فرهنگ جامعه در ارتباط با قرآن مجید (فرهنگ سازی قرآنی)
تعالی نگرش جامعه نسبت به قرآن مجید و تجلی فرهنگ حیات بخش قرآن در بستر فرهنگ عمومی جامعه مهم‌ترین نشانه توسعه فرهنگ قرآنی و تحقق تربیت قرآنی در گرو آن است. بر این اساس، محورهای تقویت ایمان و اعتقاد به قرآن، تعمیم و ارتقای دانش و معرفت قرآنی، انس با قرآن و معارف آن در جامعه و ترویج قرآن و آموزه های آن در عرصه‌های مختلف فرهنگ عمومی به عنوان لوازم تعالی‌بخش نگرش جامعه نسبت به قرآن مجید و تمهید تحقق تربیت قرآنی جامعه در اهداف منشور توسعه فرهنگ قرآنی آمده است.
رویکرد دوم: تقویت نقش قرآن در نظام‌سازی کشور (نظام‌سازی قرآنی)
تحقق فرهنگ قرآنی در جامعه مستلزم اصلاح و انطباق نظام‌های اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی و خرده‌نظام‌های آن با مباني قرآني است. چرا كه در غير اين صورت اين نظام ها تاثير طبيعي فرهنگ سازي ناشي از آموزش عمومي و تبليغ و ترويج قرآني را تحت الشعاع قرار خواهند داد. اگرچه موضوع نظام سازي قرآني امري پيچيده و نیازمند مقدمات فراوانی است که دستیابی به آن را در کوتاه‌مدت مقدور نمی‌سازد اما ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است که باید حرکت به سمت آن را با اهتمام جدی آغاز کرد. در غیر این صورت، چه بسا نظام‌های موجود نه‌تنها کمکی در جهت توسعه فرهنگ قرآنی در جامعه نکند بلکه به عنوان موانع اساسی در این مسیر عمل نماید. در همین راستا، «تحقق فرهنگ قرآنی در نظام مدیریت، تصمیم‌گیری و برنامه‌ریزی کشور» به عنوان یکی از اهداف منشور توسعه فرهنگ قرآنی آمده است.
رویکرد سوم: ساماندهي فعالیت های قرآنی کشور
توسعه فعالیت‌های قرآنی در عرصه‌های مختلف آموزشی، پژوهشی و تبلیغی ترویجی، مقدمه ضروری و مسیر اساسی توسعه فرهنگ قرآنی در جامعه است. مطالعات وضعیت موجود، حاکی از آن است که بخش های متعدد دولتی، عمومی و مردمی دست اندرکار فعالیت های قرآنی در عرصه داخلی و خارجی هستند که ظرفیت عظیمی از امکانات مادی و انسانی را دارا می باشند اما نوعی بی سامانی، از هم گسیختگی و ناهماهنگی در این فعالیت ها وجود دارد. به نحوی که در عین خلأ تصدی مسئولیت در بسیاری از حوزه های ضروری، تداخل تصدی و مسئولیت ها در برخی حوزه ها منجر به فرسایش و ایجاد کندی و حتی وقفه در فعالیت های قرآنی بخش های مختلف شده است. ضمن آن‌که فعالیت های انجام‌شده فاقد برنامه ریزی و نظارت راهبردی است. لذا تبدیل آن به جریانی خلاق و تحول آفرین در جهت توسعه فرهنگ قرآنی در جامعه با چالش های جدی مواجه است. براین اساس، «ایجاد هماهنگی بین دستگاه های دولتی، مؤسسات و گروه های فعال غیردولتی در جهت هم‌افزایی و ارتقاء فعالیت های قرآنی در سطح ملی و بین المللی» به عنوان اولین هدف در اهداف منشور توسعه فرهنگ قرآنی آمده است.
سیاست ها و راهبردهای توسعه فرهنگ قرآنی
ماده سه منشور مشتمل بر 12 بند، حاوی سیاست‌ها و راهبردهای توسعه فرهنگ قرآنی است. در این ماده، اصول و جهت گیری های حاکم بر فعالیت های همه بخش های کشور در رابطه با اجرا و تحقق اهداف منشور آمده است. این مجموعه، مبتنی بر مبانی دینی و مطالعات انجام‌شده در دهه اخیر در حوزه امور قرآنی به ویژه تحقیقات انجام شده توسط دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی در خصوص تعیین و تبیین اهداف و سیاست های توسعه فرهنگ قرآنی و راهکارهای هماهنگی و ساماندهی فعالیت‌های قرآنی و مدل‌های کلان آن و همچنین استفاده از مطالعات و کارشناسی های انجام شده توسط سازمان تبلیغات اسلامی در حوزه قرآن آموزی (در سال 79 و80 ) و طرح جامع قرآنی است که نتایج آن در جلسات متعدد کارشناسی بررسی و تدوین شده است. تحقق و عملیاتی شدن سیاست ها و راهبردهای توسعه فرهنگ قرآنی در برنامه های ملی و بخش فرهنگی و قرآنی کشور تضمین کننده حرکت نظام در مسیر دستیابی به اهداف منشور خواهد بود.
 
شورای توسعه فرهنگ قرآنی
مواد 4 تا 8 منشور توسعه فرهنگ قرآنی مربوط به ساختار اجرایی پیگیری تحقق اهداف، سیاست‌ها و راهبردهای منشور است که در آن به وظایف، ترکیب، جایگاه و فرآیند فعالیت شورای توسعه فرهنگ قرآنی پرداخته شده است. مهم ترین رویکردهای مؤثر در طراحی ساختار اجرایی منشور از اين قرار است:
1. تصميم‌سازي و تصميم‌گيري مشاركتي
شوراي توسعه فرهنگ قرآني، شورايي متشكل از مديران عالي دستگاه‌هاي فرهنگي دولتي و عمومي و صاحب‌نظران بخش مردمي قرآني است. كميسيون‌هاي سه‌گانه و كارگروه‌هاي علمي شورا نيز تركيبي از همين سه بخش خواهد بود. اين تركيب علاوه بر رسميت بخشيدن به فعاليت‌هاي بخش‌هاي مختلف، زمينه‌هاي لازم براي جلب مشاركت بخش‌هاي فعال در حوزه‌هاي قرآني را در فرآيند تدوين و تصويب مصوبات شورا و كميسيون‌ها فراهم مي‌آورد.
2. تأمين پشتوانه حقوقي
استقرار شوراي توسعه فرهنگ قرآني در مجموعه شوراي عالي انقلاب فرهنگي تأمين‌كننده مشروعيت و در عين حال مقبوليت فعاليت اين شورا خواهد بود. ارتباط مستقيم شورا با رهبري نظام و حوزه‌هاي علميه، عضويت مديران اصلي نظام و دستگاه‌هاي فرهنگي كشور در شوراي عالي و جايگاه اين شورا در تعامل با مجلس شوراي اسلامي و هيأت وزيران، پشتوانه‌هاي حقوقي و در عين حال معنوي لازم را براي به رسميت شناخته شدن و نفوذ تصميمات شورا در بدنه دستگاه‌ها و مجموعه فعالان قرآني كشور فراهم مي‌آورد. ضمن آن‌كه تشكيلات شوراي عالي انقلاب فرهنگي از ثبات نسبي برخوردار بوده و تحولات مديريتي قواي سه‌گانه تأثير كمتري در آن دارد. لذا شوراي توسعه فرهنگي قرآني مي‌تواند به عنوان يك جايگاه راهبري با ثبات، كليت امور قرآني كشور را مديريت و به وظايف خود اقدام كند. علاوه بر اين، بر اساس ماده نهم منشور، مصوبات شورا براي همه نهاد‌هاي دولتي، عمومي و مردمي لازم‌الاجرا است.
3. تقسيم كار ملي
در مدل ساختاري شوراي توسعه فرهنگ قرآني و كميسيون‌هاي وابسته، نوعی تقسيم كار ملي در حوزه قرآني صورت گرفته است. در اين ساختار مديريت عالي و راهبردي توسعه فرهنگ قرآني در زمينه‌هاي فرهنگ‌سازي و نظام‌سازي قرآني و راهبري فعاليت‌هاي قرآنی كشور به شوراي توسعه فرهنگ قرآني سپرده شده است كه مديريت آن بر عهده دبير شوراي عالي انقلاب فرهنگي است. همچنين مديريت ستادي حوزه‌هاي مختلف فعاليت‌هاي قرآني در قالب كميسيون‌هاي شورا انجام مي‌شود كه با توجه به وظايف ذاتي دستگاه‌هاي فرهنگي كشور، مدل تقسيم كار در قالب کمیسیون های سه گانه براي آن پيش‌بيني شده است.